Süleyman Gök Kimdir? Türk İşaret Dili Tarihinin Unutulmaz İsmi ve 2026 Onur Ödülü
Süleyman Gök kimdir sorusu bu ay yeniden gündemde: Samsun'daki Atakum Sağırlar Derneği, 14 Eylül 2026'da sağır toplumunun hak mücadelesine emek verenleri onurlandıracak "Süleyman Gök Onur Ödülü"nü duyurdu. Peki adı bir ödüle verilen bu adam kimdi? 1930'da Türkiye'nin ilk sağırlar cemiyetini kuran, ilk özel sağırlar okulunu açan ve işaret dilini okullardan sürüldüğü yıllarda yaşatan Süleyman Gök'ün hikâyesi, aslında Türk İşaret Dili'nin hikâyesi.
isaretdiliogren.com arşivinden — "okul" işareti
🔑 Anahtar Kelime Kümesi (Keyword Cluster)
Ana Kümeler (Birincil)
İkincil Kümeler (Destekleyici)
Uzun Kuyruklu (Long-tail)
Süleyman Gök Neden Şimdi Gündemde?
Eylül, sağır toplumu için yoğun bir ay: 23 Eylül Uluslararası İşaret Dilleri Günü, ardından İşitme Engelliler Haftası ve Dünya Sağırlar Günü. Bu yıl takvime bir de yeni başlık eklendi. 14 Eylül 2026'da Samsun'daki Atakum Sağırlar Derneği, "Süleyman Gök Onur Ödülü"nü başlattığını açıkladı. Derneğin ifadesiyle amaç, "geçmişte verilen emekleri unutmamak, bugünün hak mücadelesini görünür kılmak."
Haber yerel basında yayıldıkça aynı soru dolaşmaya başladı: Süleyman Gök kimdir? Çoğumuz Türk İşaret Dili'ni (TİD) öğrenirken alfabeyi, selamlaşmayı, duyguları ezberleriz; ama bu dilin bugüne nasıl ulaştığını pek düşünmeyiz. Spoiler: Kendiliğinden ulaşmadı. Birileri onun için okul kurdu, dernek kurdu, hatta Ankara'ya bisikletle gitti. Evet, bisikletle. Birazdan geleceğiz.
📹 Okul — video gösterimi
💡 Kısa özet: Süleyman Gök (1906–?) İstanbul Fatih doğumlu, kendisi de sağır bir eğitimci ve örgütçüdür. 3 Nisan 1930'da Sağır ve Dilsizler Cemiyeti'ni kurdu, 1936'da ilk özel sağırlar okulunu açtı ve işaret dili ile sözel eğitimin birlikte verildiği çift dilli eğitimi savundu. Atakum Sağırlar Derneği'nin 2026'da başlattığı onur ödülü onun adını taşıyor.
Süleyman Gök Kimdir? Kısa Biyografi
Süleyman Gök 1906'da İstanbul Fatih'te doğdu. İşitme engelliydi ve Osmanlı'nın 1889'da kurduğu Dilsizler Mektebi'nde okudu; buradan 1918'de mezun oldu. Yani Gök, Türkiye'de sağır eğitiminin ilk kurumsal neslinden geliyordu. Bu detay önemli: Sağır toplumunun haklarını savunan ilk büyük isim, dışarıdan bir "hayırsever" değil, o toplumun içinden çıkan biriydi.
Kaynaklar Gök'ün örnek aldığı ismin, Dilsizler Mektebi'nin kuruluşunda rol oynayan Edgard Farragi olduğunu not eder. Farragi Fransız ekolünden geliyordu ve bu ekol işaret dilini eğitimin merkezine koyuyordu. Gök de aynı çizgiyi sürdürdü: Ders anlatırken işaret dili kullandı ve bunun sağır çocuklar için doğal öğrenme yolu olduğunu savundu.
Bir bakışta Süleyman Gök
İşitme engelli olarak dünyaya geldi; hayatı boyunca kendi toplumunun içinden konuşan bir lider oldu.
1889'da kurulan okuldan mezun olan Gök, işaret dilini okulda öğrenen ilk kuşaktandı.
Türkiye'de sağır toplumunun ilk kendi örgütü. Bugünkü federasyon ve derneklerin atası sayılır.
Devletin boş bıraktığı alanı özel bir okulla doldurdu; eğitimde işaret dilini kullandı.
Dayanışma anlamına gelen dernekle örgütlenmeyi ikinci kez ayağa kaldırdı.
İstanbul'daki sağırlar okulunun kapanmasıyla oluşan boşluğu doldurmak için yeni bir okul kurdu.
1930: Sağır ve Dilsizler Cemiyeti ve Örgütlenmenin Başlangıcı
Bugün Türkiye'de onlarca sağırlar derneği, il federasyonları ve ulusal çatı kuruluşlar var. Hepsinin başlangıç noktası aynı tarihe gider: 3 Nisan 1930. O gün Süleyman Gök, İstanbul'da Sağır ve Dilsizler Cemiyeti'ni kurdu. Cumhuriyet henüz yedi yaşındaydı; sağır bireylerin yasal statüsü, eğitim hakkı ve iş imkânı neredeyse hiç konuşulmuyordu.
Cemiyetin yaptığı şey basit ama devrimciydi: Sağır insanları bir araya getirdi. Aynı çatı altında toplanan insanlar işaret diliyle konuştu, sorunlarını konuştu ve "biz de bir toplumuz" dedi. Bugün sağır kültürü dediğimiz şey, tam da böyle mekânlarda doğdu. İşaret dili yalnızca bir iletişim aracı değil, bir topluluğun kimliğidir; cemiyet bu kimliğin ilk resmî adresiydi.
isaretdiliogren.com arşivinden
📹 Öğretmen — video gösterimi
Neden "dilsiz" kelimesi?
Cemiyetin adındaki "dilsiz" kelimesi bugün rahatsız edici gelebilir; haklısın. O dönemin resmî terminolojisi buydu ve Gök de kurumlarını bu adla kaydettirmek zorundaydı. Ama işin ironisi şu: "Dilsiz" denen insanlar, aslında tam teşekküllü bir dile sahipti. Gök hayatını bunu kanıtlamaya adadı. Günümüzde sağır toplumu "sağır" kelimesini bir kimlik olarak sahiplenir; "dilsiz" ise artık kullanılmaz. Bunu bilmek, işaret dili öğrenirken saygılı bir başlangıç yapmanı sağlar.
Okullar, Bir Bisiklet ve Çift Dilli Eğitim Savunusu
Dernek kurmak bir şeydi, okul açmak başka bir şey. Süleyman Gök 1936'da Türkiye'nin ilk özel sağırlar okulunu açtı. Devlet okulu yetersiz kalınca ya da kapanınca, sağır çocuklar eğitimsiz kalmasın diye kendi imkânlarıyla bir okul yürüttü. 1944'te İstanbul'daki sağırlar okulunun kapanmasıyla oluşan boşluğu doldurmak için yeniden okul kurdu. Yani "bir kere yaptım, olmadı" demedi; ikinci kez yaptı.
Ankara'ya bisikletle
Söz verdiğimiz bisiklet hikâyesi burada. Gök, kamuoyunun ve devletin dikkatini sağır bireylerin sorunlarına çekmek için İstanbul'dan Ankara'ya bisikletle yolculuk yaptı. Sosyal medyanın olmadığı, gazete manşetlerine girmenin neredeyse imkânsız olduğu bir dönemde bu, bugünkü karşılığıyla "viral olmak" demekti. Pedal çevirerek yürüttüğü bir farkındalık kampanyası. TikTok'ta bir "işaret dili challenge" açmadan önce bir saniye Süleyman Gök'ü düşünmek fena olmaz 😄
isaretdiliogren.com arşivinden
📹 Öğrenci — video gösterimi
Çift dilli eğitim: 90 yıl önceden bugüne
Gök'ün en ileri görüşlü tarafı eğitim yaklaşımıydı. O dönemde dünyada baskın olan "oralizm" akımı, sağır çocuklara yalnızca konuşma ve dudak okuma öğretmeyi savunuyor, işaret dilini sınıftan kovuyordu. Gök ise işaret dili ile sözel eğitimin bir arada verildiği çift dilli eğitimi savundu. Bugün modern sağır eğitiminde tam da bu model "iki dilli, iki kültürlü eğitim" adıyla önerilir. Yani Gök, 1930'larda 2020'lerin pedagojisini uyguluyordu.
🧠 Biliyor muydunuz? Türkiye'de 1953'te alınan bir kararla sağır okullarında sözlü eğitim zorunlu hale geldi ve işaret dili on yıllarca sınıflardan uzak tutuldu. TİD bu dönemde okullarda değil, Süleyman Gök'ün kurduğu gibi derneklerde, kulüplerde ve sağır ailelerin evlerinde yaşadı. Dilin bugün var olmasında bu örgütlerin payı büyük.
Süleyman Gök'ün Türk İşaret Dili Tarihindeki Yeri
Türk İşaret Dili tarihi, Osmanlı sarayındaki "dilsiz" görevlilere kadar uzanan uzun bir hikâye. Ama bu hikâyenin modern bölümü birkaç kilometre taşıyla anlatılabilir; Süleyman Gök bunların tam ortasında duruyor.
Bu zaman çizelgesine bakınca bir şey dikkat çekiyor: 1953 ile 2005 arasında yarım yüzyıldan uzun bir "sessizlik" var. Devlet politikası işaret dilini görmezden gelirken dil yok olmadı; çünkü Gök'ün 1930'da attığı tohum kök salmıştı. Dernekler, spor kulüpleri ve sağır aileler işaret dilini kuşaktan kuşağa aktardı. 2005'te yasa çıktığında TİD zaten yaşayan, zengin bir dildi.
Parmak alfabesiyle bir isim: S ve G
Küçük bir saygı duruşu: Süleyman Gök'ün baş harflerini TİD parmak alfabesiyle göstermeyi öğren. Türk İşaret Dili alfabesi çoğunlukla iki elle yapılır ve isimleri hecelemek için kullanılır. İşte "S" ve "G" harfleri:
isaretdiliogren.com arşivinden
📹 S harfi — video gösterimi
isaretdiliogren.com arşivinden
📹 G harfi — video gösterimi
Süleyman Gök Onur Ödülü: Kriterler ve Oylama
Gelelim ödüle. Atakum Sağırlar Derneği'nin açıklamasına göre Süleyman Gök Onur Ödülü her yıl bir kişiye verilecek. Amaç, sağır toplumunun örgütlenme ve hak mücadelesine katkı sunanların emeğini görünür kılmak ve bu mücadelenin tarihsel hafızasını korumak. Derneğin hedefi, ödülün "sağır toplumunun yaşayan hafızasının önemli parçalarından biri" hâline gelmesi.
Adaylar hangi alanlardan seçilecek?
Adaylar şu alanlardaki çalışmalarına göre değerlendirilecek: sağır hakları, Türk İşaret Dili, sağır kültürü, eğitim, erişilebilirlik, örgütlenme ve toplumsal eşitlik. Yani yalnızca "işaret dili öğreten" değil; tercümanlık hakkı için mücadele eden, erişilebilir hizmet talep eden, dernek kuran herkes potansiyel aday.
Nasıl seçilecek?
Ödülün iki aşamalı bir planı var. İlk dönemde geçmiş yıllarda mücadele vermiş isimler onurlandırılacak; bir tür "gecikmiş teşekkür." Sonraki yıllarda ise ödül sahibini doğrudan sağır toplumu, kendi oylarıyla belirleyecek. Bu detay ödülü sıradan bir plaket töreninden ayırıyor: Toplum kendi kahramanını kendisi seçecek. Süleyman Gök'ün 1930'da "kendi kararımızı kendimiz verelim" diye kurduğu cemiyetin ruhuyla birebir örtüşüyor.
📌 İpucu: Ödül henüz ilk yılında; tören tarihi ve ilk ödül sahibi bu yazı yazıldığında açıklanmamıştı. Gelişmeleri Atakum Sağırlar Derneği'nin duyurularından takip edebilirsin. Bir dernek üyesiysen ya da sağır toplumunun içindeysen aday önerisi için dernekle iletişime geçmek en doğru adım.
Mirası Bugün Yaşatmak: İlk İşaretlerini Öğren
Süleyman Gök kimdir sorusunun en güzel cevabı, onun uğruna mücadele ettiği dili öğrenmeye başlamak. İşaret dili öğrenmek, Türkiye'de yüz binlerce insanla iletişim kapısı açmak demek; üstelik kayıt, şifre ya da bisiklet gerekmiyor. Gök'ün eğitimci kimliğine yakışır şekilde okul temalı işaretlerle başla:
isaretdiliogren.com arşivinden
📹 Eğitim — video gösterimi
Bu işaretlerin tamamı isaretdiliogren.com'da görsel ve video anlatımıyla ücretsiz. Alfabeyi bir haftada, selamlaşmayı bir hafta sonunda öğrenebilirsin; bizi yalanlayamazsın 😄 Daha sonra halk eğitim işaret dili kursuna kaydolup Gök'ün hayalini kurduğu iki dilli sınıflardan birine oturabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Süleyman Gök kimdir?
Süleyman Gök (1906, İstanbul Fatih) kendisi de sağır olan bir eğitimci ve örgütçüdür. 1889'da kurulan Dilsizler Mektebi'nden 1918'de mezun oldu, 3 Nisan 1930'da Sağır ve Dilsizler Cemiyeti'ni kurdu ve 1936'da Türkiye'nin ilk özel sağırlar okulunu açtı. İşaret dili ile sözel eğitimin bir arada olduğu çift dilli eğitimi savundu.
Süleyman Gök Onur Ödülü nedir?
Atakum Sağırlar Derneği'nin (Samsun) Eylül 2026'da başlattığı, sağır toplumunun hak mücadelesine emek verenleri onurlandıran yıllık bir ödüldür. Adaylar sağır hakları, Türk İşaret Dili, sağır kültürü, eğitim, erişilebilirlik, örgütlenme ve toplumsal eşitlik alanlarındaki çalışmalarına göre değerlendirilir. İlk dönemde geçmiş yıllarda mücadele veren isimler onurlandırılacak, sonraki yıllarda ödül sahibini sağır toplumu oylarıyla belirleyecek.
Sağır ve Dilsizler Cemiyeti ne zaman kuruldu?
Sağır ve Dilsizler Cemiyeti 3 Nisan 1930'da Süleyman Gök tarafından İstanbul'da kuruldu. Türkiye'de sağır toplumunun kendi örgütlenmesinin başlangıcı olarak kabul edilir.
Türk İşaret Dili ne zaman resmi olarak tanındı?
Türk İşaret Dili, 2005 yılında yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile yasal statü kazandı. 1953'te alınan sözlü eğitim kararı işaret dilini uzun yıllar okullardan uzak tutmuştu; Süleyman Gök'ün kurduğu dernek ve okullar bu dönemde dilin yaşamasını sağlayan ortamlar oldu.
Süleyman Gök kimdir? Bir dilin okullardan kovulduğu yıllarda ona kapı açan, derneğiyle bir toplumu bir araya getiren ve bisikletle Ankara'ya pedal çevirecek kadar inatçı bir eğitimci. Adını taşıyan onur ödülü, 96 yıl sonra bu emeğin karşılığını vermeye başlıyor. Sen de isaretdiliogren.com'da ilk işaretlerini öğrenerek bu mirasa küçük bir katkı yapabilirsin. Gök olsa herhalde şöyle derdi: Konuşma, göster.
Hemen Öğrenmeye Başla
700'den fazla kelime, video dersler ve oyunlarla ücretsiz öğren.
Ücretsiz Başla →